Upoznajte Vojvodinu

Status AP Vojvodine

Vojvodina je autonomna pokrajina građanki i građana koji u njoj žive, nastala na osnovu posebnih nacionalnih, istorijskih, kulturnih i drugih svojstava područja, kao višenacionalna, višekulturalna i višekonfesionalna evropska regija.

Autonomna Pokrajina Vojvodina je autonomna teritorijalna zajednica u Republici Srbiji. Vojvodina predstavlja sastavni deo jedinstvenog kulturnog, civilizacijskog, ekonomskog i geografskog prostora srednje Evrope.

Geografija

Zahvata severni deo Srbije na površini od 21.506 kvadratnih kilometara, što je približno jedna četvrtina teritorije Srbije. Na severu su granice sa Mađarskom, na istoku sa Rumunijom, na zapadu sa Hrvatskom i na jugozapadu sa Bosnom i Hercegovinom.

Prostire se u Panonskoj niziji, reljef je zato pretežno ravničarski, izuzev Srema gde dominira planina Fruška gora (najviši vrh Crveni čot 539m) i jugoistoka sa Vršačkim planinama (Grdelički vrh 641m).

Vojvodinu presecaju tri plovne reke: Dunav, Sava i Tisa, koje njenu teritoriju dele na tri geografsko-istorijske oblasti: Bačku, Banat i Srem.

Simboli

Simboli Bačke, Banata i Srema ugrađeni su u grb Vojvodine. Pored grba, simbol pokrajine je i zastava Vojvodine.

Glavni grad

Glavni grad je Novi Sad. Nastao je pre više od tri veka na levoj obali Dunava, na starom podunavskom putu. Novi Sad, drugi po veličini u Srbiji, sa prigradskim naseljima ima više od 300.000 stanovnika.

Teritorijalna organizacija

Teritoriju Vojvodine čine teritorije 45 opština, od kojih Novi Sad, Pančevo, Zrenjanin. Sombor. Sremska Mitrovica i Subotica imaju status grada.

Stanovništvo

Prema poslednjem popisu stanovništva iz 2002. godine, u Vojvodini živi 2.031.992 stanovnika. To je 27,1 odsto od ukupnog broja stanovnika u Srbiji.

Vojvodina ima vrlo heterogen nacionalni sastav stanovništva.Više od polovine su Srbi - 65,05%, zatim Mađari - 14,28%, Slovaci - 2,79%, Hrvati - 2,78%, Jugosloveni - 2,45%, Crnogorci - 1,75%, Rumuni - 1,5%, Rusini - 0,77%. U Vojvodini žive i Romi, Ukrajinci, Bunjevci, Šokci, Nemci, Makedonci, Albanci, Slovenci, Muslimani i drugi. Verska struktura prati etničku strukturu.

Demografski trend u Vojvodini prati zapadnoevropske trendove demografske tranzicije, koju karakteriše niska stopa nataliteta i usporen demografski rast. Odgovor na ove trendove je aktivna pronatalitetna politika koja se sprovodi u Vojvodini.

Školska sprema vojvođanskog stanovništva je povećana u poslednjim decenijama. Obuhvat stanovništva starog između 20 i 24 godine višim i visokim obrazovanjem iznosi oko 23 odsto. Od 36 hiljada studenata u Vojvodini, preko 54 odsto su žene.

Privredna razvijenost

Makroekonomska kretanja karakteriše uspostavljanje održivog i stabilnog ekonomskog razvoja. Ostvarena je liberalizacija trgovine, restrukturiranje bankarskog sektora, sprovodi se privatizacija preduzeća i reforma tržišta rada.

Bruto domaći proizvod

Procenjuje se da je bruto domaći proizvod (GDP) u Vojvodini, u periodu od 2001. do 2005. godine rastao po prosečnoj stopi od 5%. Više od polovine GDP u 2004. godini odnosio se na prerađivačku industriju i poljoprivredu. Udeo usluga konstantno raste.

U strukturi nacionalnog dohotka Vojvodine (2005. godina), najzastupljenije su sledeće delatnosti: prerađivačka industrija - 27,1%, poljoprivreda, lov i šumarstvo - 22,4 % i trgovina - 22,1 %.

U Vojvodini posluje oko 20 hiljada preduzeća. Najviše je privatnih, među kojima preovlađuju mala preduzeća.

Investicije

Povećanje investicija u privrednu, saobraćajnu i komunalnu infrastrukturu i nove tehnologije i opremu, osnovna su pretpostavka za postizanje viših stopa rasta GDP, povećanje konkurentnosti i rasta izvoza. Zato su aktivnosti Fonda za kapitalna ulaganja Vojvodine i sprovođenje Program za izgradnju pogona sa novim tehnologijama usmereni u postizanje ovih pretpostavki.

Industrija

U strukturi industrije u Vojvodini zastupljeno je 27 oblasti. Dominiraju proizvodnja prehrambenih proizvoda i pića (36,3%), proizvodnja koksa i derivata nafte (10,1%) i proizvodnja hemikalija i hemijskih proizvoda (18,8%).

U periodu od 2001. do 2005. godine, industrijska proizvodnja je rasla po godišnjoj prosečnoj stopi od 3,7%, a prerađivačka po stopi od 4,4%. Najveći porast zabeležen je u sektoru proizvodnje i distribucije električne energije, vode i gasa, proizvodnje koksa i derivata nafte, proizvodnje hemikalija, vađenja nemetala i kamena i proizvodnji produkata od gume i plastike.

Agrokompleks

Vojvodina raspolaže povoljnim prirodnim uslovima za poljoprivrednu proizvodnju, kao što su zemljište, klima, vodni resursi. Obradive površine iznose 1,78 miliona hektara (84% ukupne površine). Od toga je 52 odsto crnica. Ovi potencijali nisu u dovoljnoj meri iskorišćeni.

Ima razvijenu prehrambenu industriju, koja je u velikom stepenu završila proces privatizacije.

Saobraćaj

Aktivno se pripremaju i realizuju projekti kako bi se saobraćajni sistem unapredio u skladu sa standardima saobraćajnih sistema razvijenih zemalja.

Sa stanovišta putne privrede, Vojvodina je homogen region, dobro povezan sa glavnim centrima i graničnim prelazima. Gustina državnih puteva prvog reda je blizu evropskog proseka. Međutim po kvalitetu, putna mreža ne zadovoljava evropske standarde. Železničkoj mreži potrebna je modernizacija. Mada predstavljaju jednu od komparativnih prednosti, plovni putevi nisu dovoljno iskorišćeni.

Zdravstvo

Vojvodina raspolaže mrežom ravnomerno raspoređenih zdravstvenih ustanova. Pozitivne promene ogledaju se u smanjenju broja stanovnika na jednog lekara i broja lekara na jednu bolesničku postelju, kao i u opremanju ustanova savremenom medicinskom opremom.

Školstvo

U Vojvodini postoji razgranata mreža predškolskih ustanova, osnovnih i srednjih škola, visokih škola i fakulteta. Školstvo ima dugu tradiciju. Najstarija srpska gimnazija u Sremskim Karlovcima osnovana je 1791. godine.

Obrazovni proces se odvija na srpskom i jezicima nacionalnih manjina: mađarskom, slovačkom, hrvatskom, rumunskom, rusinskom i romskom jeziku.

Od 2006. godine, pripremni predškolski program za decu u godini pred polazak u osnovnu školu postao je deo obaveznog vaspitanja i obrazovanja. Traje četiri sata dnevno, najmanje šest meseci.

U Vojvodini rade 344 redovne osnovne škole, 13 osnovnih škola za obrazovanje dece ometene u razvoju, 21 osnovna muzička škola i dve baletske osnovne škole. Školovanje traje osam godina.

Školovanje u srednjim školama traje tri ili četiri godine. U Vojvodini ima 117 srednjih škola i 13 domova za smeštaj i ishranu učenika srednjih škola, u državnom sistemu.

U okviru državnog Univerziteta u Novom Sadu (osnovan 1960. godine) radi 14 fakulteta. Nastava na fakultetima, u zavisnosti od nivoa studiranja, traje od tri do osam godina. Nakon 2000. godine, osnovano je više privatnih univerziteta i fakulteta. U toku je akreditacija svih visokoškolskih ustanova.

Nauka

U ostvarivanju koncepta ubrzanog razvoja Vojvodine, potencira se međunarodna saradnja i mobilnost kadrova, ali se oslanja i na stručne kadrove, naučne i istraživačke kapacitete i modernu tehnologiju. U Vojvodini se, zbog toga, nauci i tehnološkom razvoju daje visok prioritet.

Sredstva koja se iz budžeta Vojvodine izdvajaju za nauku i tehnološki razvoj u ravni su sa izdvajanjima u ove svrhe u zemljama Evropske unije. Značajan deo odnosi se na sufinansiranje međunarodnih projekata i obezbeđivanje participacije ili sufinansiranja u okviru programa FP 6, INTERREG, TEMPUS, CEEPUS, WUS, DAAD, COST i EUREKA. Na ovaj način, od međunarodnih finansijera i institucija ostvarena su sredstva u visini od 1.579,00 evra, što je preko dvanaest puta više nego što je uloženo.

Tokom 2006. godine, došlo je do značajne aplikacije dela ostvarenih rezultata, koji su se odnosili na nove tehnologije i nove napredne materijale. U Vojvodini se, sada već u kontinuitetu, sprovodi program sufinansiranja iz pokrajinskog budžeta izgradnje pogona koji koriste nove tehnologije i nove materijale u proizvodnji.

Ovim, ukupna sredstva usmerena na nauku i tehnološki razvoj dostižu nivo od 6,04% budžeta APV, što je za osam puta više u odnosu na period do 2006. godine. Tokom 2007. godine svaka opština u Vojvodini dobila je priliku da realizuje ili izvrši konačne pripreme za izgradnju barem po jednog novog proizvodnog pogona.

Tokom 2006. godine završeno je kompletiranje baze podataka sa uvidom u stručnu orijentaciju, rezultate i kompetenciju za čak 2391 aktivnog istraživača na teritoriji Vojvodine i utvrđivanje međunarodne citiranosti prema sistemu SCI, odnosno, citiranosti u relevantnim domaćim časopisima društvenih i humanističkih nauka.

Naučni rad u Vojvodini odvija se u Odeljenju Srpske akademije nauka i umetnosti u Novom Sadu, u Vojvođanskoj akademiji nauka i umetnosti, na više naučnih instituta i na Univerzitetu u Novom Sadu i fakultetima.

Mediji

Medije u Vojvodini karakteriše duga tradicija u izlaženju novina, višejezičnost, raznovrsnost i razuđenost.

U Vojvodini izlazi velik broj listova: dnevnih, nedeljnih, dečjih i omladinskih, kao i više magazina. Samo na regionalnom i lokalnom nivou, u Vojvodini se u 2008. godini izdaje oko 40 novina informativnog karaktera.

Pored Radio-televizije Vojvodine, kao javnog radiodifuznog servisa, dozvole za rad za emitovanje programa na teritoriji Vojvodine imaju još jedan radio i Super televizija. Egzistira 11 regionalnih i 45 lokalnih radio stanica. Programe emituje i 6 regionalnih i 17 lokalnih televizija.

S obzirom na multietničnost, u Vojvodini je razvijena svest o ulozi medija na različitim jezicima. Radio-televizija Vojvodine priprema i emituje programe na deset jezika. Iz pokrajinskog budžeta izdvajaju se pare za sufinansiranje 27 novina na 10 jezika - srpskom, mađarskom, slovačkom, rumunskom, rusinskom, hrvatskom, romskom, bunjevačkom, makedonskom i ukrajinskom jeziku. Pokrajina vodi aktivnu politiku kako bi se obezbedilo stabilno finansiranje lokalnih i regionalnih radio i televizijskih stanica sa višejezičnim programima.

Kultura

Vojvodina ima dugu kulturnu tradiciju i razvijen kulturni život. Najstarija ustanova kulture je Matica srpska, osnovana 1826. godine. Srpsko narodno pozorište u Novom Sadu je prvo profesionalno pozorište u zemlji, osnovano 1861. godine. Pored njega, deluje još desetak profesionalnih pozorišta, od kojih Narodno pozorište u Subotici i Novosadsko pozorište svoj repertoar izvode na mađarskom jeziku, dok poluprofesionalna, ali veoma uspešna i van granica zemlje, imaju Slovaci, Rumuni i Rusini.

U galerijama i likovnim salonima godišnje se održava nekoliko stotina izložbi slika. Vojvodina je poznata i po kolonijama naivnih slikara iz Kovačice, Uzdina i Šida.

Muzičko stvaralaštvo je imalo, a ima i danas, važnu kulturno-estetsku ulogu u razvoju opšte kulture u Vojvodini. Bogatstvu muzičkog života Vojvodine značajno doprinose muzičke manifestacije tradicionalne i savremene muzike: Novosadske muzičke svečanosti - NOMUS, EXIT, Medunarodni džez festival, festivali "Vojvođanske zlatne žice" i "Zlatna tamburica", Memorijal "Isidor Bajić" u Novom Sadu, Novosadski OLD GOLD JAZZ festival, Međunarodni festival nove muzike - INTERZONE, kao i Dani Josifa Marinkovića "Obzorja na Tisi".

Danas u Vojvodini postoji oko 420 kulturno-umetničkih društava koja u svom sastavu imaju više od 1100 amaterskih pozorišnih i folklornih ansambala, orkestara, horova, grupa pevača, sekcija za književnost i recitovanje, za narodni vez i slikarstvo. Ova društva neguju tradiciju i savremeno stvaralaštvo naroda koji žive u Vojvodini.

Vojvodina raspolaže sa 660 registrovanih nepokretnih dobara iz oblasti verske arhitekture (manastiri i crkve), memorijalne, muzejske, stambene i privredne arhitekture, što je značajan potencijal za razvoj kulturnog turizma.

Turizam

Pored verskih objekata, gde su najpoznatiji manastiri na Fruškoj gori, kao i tradicionalnih turističkih odredišta, razvoj turizma u Vojvodini bazira se na razvoju specifičnih i modernijih oblika turizma.

Pored klasičnih banjskih usluga, ulaže se u izgradnju sportskih i wellness centara, kako bi se termalne vode koristile ne samo za lečenje i rehabilitaciju, već i za rekreaciju i zabavu.

Realizuje se projekat razvoja nautičkog turizma. U 16 podunavskih opština utvrđeno je 56 mikrolokacija za izgradnju marina. Predložena je i kategorizacija budućih marina koja podrazumeva tehničku opremljenost priveza, mesta za čuvanje plovnih objekata, servisne usluge, restoran, benzinska pumpa i sve ono čime su opremljene marine u EU.

Zamah je u poslednje vreme dobio "salašarski" turizam, novi zaštitni znak seoskog turizma. Nekadašnji stari salaši su obnovljeni i opremljeni komforom za smeštaj turista koji vole eko-turizam.

Turizam u Vojvodini ima veliki potencijal, ali je još uvek nedovoljno konkurentan, zbog nerazvijene turističe ponude, nedovoljnih finansijskih sredstva i skromnog marketinga.

Gradovi i opštine

1. Ada http://www.ada.org.rs

2. Alibunar

3. Apatin http://www.soapatin.org

4. Bač http://www.bac.rs

5. Bačka Palanka http://www.backapalanka.org.rs

6. Bačka Topola http://www.btopola.org.rs

7. Bački Petrovac http://www.backipetrovac.rs

8. Bela Crkva http://www.belacrkva.info

9. Beočin http://www.sobeocin.org.rs

10. Bečej http://www.becej.rs

11. Vrbas http://www.vrbas.net

12. Vršac http://www.vrsac.org.rs

13. Grad Novi Sad http://www.gradnovisad.org.rs

14. Žabalj http://www.zabalj.co.rs

15. Žitište http://www.zitiste.org.rs

16. Zrenjanin http://www.zrenjanin.rs

17. Inđija http://www.indjija.rs

18. Irig http://www.irig.org.rs

19. Kanjiža http://www.kanjiza.co.rs

20. Kikinda http://www.kikinda.org.rs

21. Kovačica http://www.kovacica.org

22. Kovin http://www.kovin.org.rs

23. Kula http://www.kula.rs

24. Mali Iđoš

25. Nova Crnja http://www.sonovacrnja.org.rs

26. Novi Bečej http://www.novi becej.org

27. Novi Kneževac http://www.noviknezevac.org.rs

28. Opovo http://www.opovo.org.rs

29. Odžaci http://www.odzaci.info

30. Pančevo http://www.pancevo.rs

31. Pećinci http://www.pecinci.org

32. Plandište http://www.plandiste.com

33. Ruma

34. Senta http://www.zenta-senta.co.rs

35. Sečanj

36. Sombor http://www.so-sombor.com

37. Srbobran http://www.srbobran.rs

38. Sremska Mitrovica http://www.sremskamitrovica.org.rs

39. Sremski Karlovci http://www.sremski-karlovci.org.rs

40. Stara Pazova http://www.starapazova.eu

41. Subotica http://www.subotica.rs

42. Temerin http://www.temerin.org

43. Titel http://www.opstina-titel.org.rs

44. Čoka http://www.coka.co.rs

45. Šid http://www.opstinasid.org